Bütçe Planlama Nedir ve Nasıl Hazırlanır?

 

Kelime anlamı olarak “Gelecek dönemde elde edilecek gelirleri ve yapılacak harcamaları gösteren tablo” anlamına gelen bütçe; işletmelerin gelecek dönem faaliyetlerini ve ortaya çıkan sonuçları parasal olarak ifade eden plandır. İşletmeler, bütçelerini önceden hazırlayarak, gelecek dönemle ilgili kararları almayı ve tüm olası durumlara hazırlanmayı amaçlarlar. Bu sayede, planlanan bütçe ve gerçekleşen harcamalar karşılaştırılarak, bir sonraki dönem için daha doğru ve isabetli planlama yapma imkânı elde ederler. Örneğin; işletmenin bütçesi fazla ya da açık verdiyse, bu durumun nedeni araştırılıp çözüm bulunarak, sonraki dönemde bu duruma uygun bir hazırlık yapabilirler. GTech olarak bu yazımızda, bütçe planlama ilgili merak edilen konulara değindik.

Bütçe planlaması gelecek tarihlerde gerçekleşmesi beklenen olaylar ve durumlar tahmin edilerek hazırlandığından, şirket hedefleri ve amaçlarını en kapsayıcı şekilde hazırlanabilmesi için şirketin tüm bölümleri ile ortak bir şekilde hazırlanmalıdır. Tüm bölümlerin katılımıyla hazırlanan bir bütçe planlaması sayesinde, şirketin giderleri ve gelirleri ile ilgili daha detaylı bilgiye ulaşılabilir ve daha gerçekçi bir bütçe hazırlanabilir.

Bütçe Türleri Nelerdir?

  • Gelir bütçeleri ve gider bütçeleri, konularına göre bütçeler olarak tanımlanır.
  • Proje bütçeleri ve dönemsel bütçeler, durumu ele alışlarına göre bütçe türleri olarak tanımlanır.
  • Faaliyet bütçeleri ve program bütçeleri, hedeflere göre bütçelerdir.
  • Satış bütçesi ve satış giderleri bütçesi, pazarlama çalışmalarına yönelik bütçelerdir.
  • Hammadde bütçesi, genel üretim giderleri bütçesi ve işçilik bütçesi, üretim çalışmalarına yönelik bütçelerdir.
  • Finansman bütçesi, nakit bütçesi ve yatırım bütçesi, finansal etkinliklere ilişkin bütçelerdir.
  • Durağan bütçe ve esnek bütçe, teknik yapıları açısından bütçelerdir.
  • Geleneksel bütçe ve sıfır tabanlı bütçe, başlangıç rakamlarına göre bütçelerdir.
  • Genel bütçe ve bölüm bütçesi, kapsam açısından bütçelerdir.

Bütçe Nasıl Hazırlanır?

Bütçenin Kapsayacağı Dönemin Belirlenmesi

Bütçe için öncelikli olarak karar verilmesi gereken konu, kapsayacağı dönemdir. Birçok işletme, 3 aylık 4 çeyrekten oluşan 1 yıllık bütçe planlaması ile hareket eder. Bunun temel nedeni, daha uzun süreler için hazırlanan bütçe planlarının gerçekçilikten uzaklaşmasıdır.

Bütçe Stratejisinin Belirlenmesi

Gelir, marj ve işletme sermayesi gibi üst düzey hedeflerin belirlenmesi için gerekli çalışmalar yapılmalıdır.

Aşağıdan Yukarıya Doğru Bütçe Hazırlanması

Bütçe hazırlanırken, aşağıdan yukarıya doğru tüm bölümlerin ve çalışanların iş ile ilgili gelecek dönem ihtiyaçları dikkate alınmalıdır.

Nakit Girişi ve Çıkışı ile İlgili Tahmin Yapılması

Bütçe yapılırken, gelecek dönem için aylık nakit giriş ve çıkış tahmini yapılmalıdır. Böyle bir tahminle, gelecek dönemlerde yaşanabilecek sapmalar belirlenebilir ve gerekli revizyonlar herhangi bir gecikme yaşanmadan yapılabilir.

Satış Bütçesinin Hazırlanması

Geçmiş dönemlere ait verilere bakarak, bütçe planı hazırlanan dönemdeki satış miktarları, maliyetleri ve gelirleri ile ilgili plan hazırlanmalıdır.

Sapma Analizlerinin Yapılması

İşletmelerin tamamı, yılın her ayında ya da mevsiminde aynı miktarda taleple karşılaşmayabilirler. Bu nedenle, hazırlanacak bütçedeki tahminlerin bu tür düzenlemeler içermesi, daha yoğun üretimin ve satışın olması beklenen dönemlerin planlarının yapılması gerekir.

Hedeflerin Paylaştırılması

Bütçe hazırlık aşaması bittikten sonra, organizasyondaki tüm bölümlere bütçe hedefleri ataması yapılmalıdır.

Bütçelerin Onaylanması

Nihai bütçenin onaylanması sonrasında, bütçenin tüm paydaşlarla paylaşılması gerekir.

Bütçe İzleme ve Konsolidasyon

Hazırlanan bütçe planı sürekli olarak takip edilmeli, meydana gelen sapmalar belirlenmeli ve bu sapmalara göre bütçe gözden geçirilip, tekrar planlanmalı ya da bu sapmaların nedenleri ortadan kaldırılmalıdır.

Bütçelemenin İşletmelere Sağladığı Faydalar Nelerdir?

  • Gelecek dönemde yaşanması muhtemel sorunları ön görmeyi sağlar.
  • İşletme içerisindeki tüm bölümleri ortak bir amaç etrafında birleştirir.
  • Bütçeleme ile bölümlerin, yöneticilerin ve çalışanların verimlilikleri ölçülebilir.
  • İşletme yönetimini daha iktisadi davranmaya zorlar.

İşletmelerin bütçe planlamalarını yapmaları kadar, yaptıkları bütçe planlarını takip edebilmeleri de önem taşıyan bir konudur. Bütçe planlaması konusunda profesyonel çözümler arayan işletmeler, GTech’in Hyperion Bütçe Planlama Çözümleri, şirketlerin temel ihtiyaçları arasında yer alan grup şirketleri ve departman bazlı planlama hizmetlerini hızlı, doğru ve detaylı bir şekilde gerçekleştirmeyi sağlayan çözümler içerir. Bu sayede şirketler, bütçe planında meydana gelen sapmalara hızlı bir şekilde müdahale ederek, sorunları en kısa sürede saptayıp, çözebilirler.

GTech’in sunduğu ürünler ve hizmetler ile ilgili daha detaylı bilgiye ulaşmak ve aklınızdaki sorulara yanıt bulmak için web sitemizde yer alan Bize Ulaşın sayfasını kullanabilirsiniz.